Korte kenschets

Graslandjes omgeven door singels en bosje. Grote poel, een zogenaamde delle.

Historische geografie

De Zwarte Kolk maakt deel uit van een kampenlandschap op de overgang van de Veluwe naar het IJsseldal. Dit landschap werd tussen de 14de en 17de eeuw ontgonnen en bestaat uit beekdalen, verspreide boerderijen met essen, graslanden, houtwallen en bosjes. De verkaveling is onregelmatig. De naam 'kolk' doet vermoeden dat de plas in het terrein een gevolg is van een dijkdoorbraak. Dit is echter niet juist. Het is een laagte in het terrein, waar zich regenwater en kwelwater verzamelt. Wellicht is deze laagte in het verleden nog wat uitgediept, maar dat is onbekend. Zo'n laagte in het terrein wordt ook wel 'delle' genoemd. De oorspronkelijke naam van de plas zou ook 'Nie"nhuus' Delle' zijn geweest; de Delle van Nie"nhuus. De Zwarte Kolk waarnaar de Zwarte Kolkstraat is vernoemd schijnt een eind verderop aan de overzijde van de weg gelegen te hebben en is in het verleden gedempt. De naam Zwarte Kolk is toen geleidelijk overgegaan op de waterplas die er nog wel was en aan dezelfde weg lag.

Landschap

In 1996 is een ruilverkaveling rond Twello afgerond, waarbij het landschap veel grootschaliger is geworden. Veel bosjes, overhoekjes en kavelbeplantingen zijn toen verdwenen om het landschap voor de landbouw te optimaliseren. Ook werd de ontwatering verbeterd. De Zwarte Kolk is behouden als een herinnering aan het landschap van voor de ruilverkaveling: kleine percelen, omzoomd door houtwallen en houtsingels en de karakteristieke delle.

Flora

Toen de Zwarte Kolk verworven werd was het terrein door langdurige bemesting niet erg rijk aan plantensoorten. De kolk zelf was zeer voedselrijk door ophoping van slib. De kolk is uitgebaggerd en de graslanden zijn plaatselijk geplagd om de voedselrijke bovengrond af te voeren. Het aantal soorten neemt nu toe. De houtwallen zijn het soortenrijkst, met onder andere bosanemoon, valeriaan, salomonszegel, moerasspirea en speenkruid. Langs de kolk staan blaaszegge, gele lis, grote egelskop, egelboterbloem, waterweegbree, moeraskers en moeraswalstro.

Fauna

Het kleinschalige afwisselende landschap met de kolk is in potentie voor veel dieren geschikt. De kolk en directe omgeving is vooral voor amfibieen en libellen aantrekkelijk, de houtwallen en bosje vooral voor vogels. Naarmate de hooilanden zich verder ontwikkelen zal ook het aantal vlinders toenemen. Op dit moment is onbekend welke dieren allemaal van het gebied gebruik maken, het is nog niet onderzocht. Incidentele waarnemingen bestaan uit buizerd, wilde eend, houtduif, groene kikker en enkele vlinders.

Visie/ toekomstbeeld

Doelstelling voor het terrein is een kleinschalig cultuurlandschap waar veel planten en dieren een leefgebied kunnen vinden. Door begrazing kunnen de graslanden zich verder ontwikkelen. In een deel van het gebied wordt spontane bosontwikkeling gestimuleerd en rond de kolk komt een struweelrand ten behoeve van amfibieen.