Korte kenschets

Kleinschalig landschap met oude hoeve, hoge enk, weilanden, houtwallen, loof- en naaldbos.

Historische geografie

Het Achterhoekse kleinschalige kampenlandschap heeft zich sinds de Middeleeuwen ontwikkeld volgens een vast patroon. Dicht bij de boerderij lag een hoge, droge akker, een es of enk. De lagere gronden dicht bij de boerderij waren graslanden voor vee. Verder van de boerderij af lagen op de natte gronden hooilanden en op de drogere gronden heide en bos. Zowel in het bos als op de heide werd ook vee gehouden en uit het bos werd hout gehaald. Op de heide werden plaggen gestoken om als stalstrooisel te dienen en de mest op te vangen die vervolgens op de akker gebracht werd. Dicht bij de boerderij bevonden zich ook geriefhoutbosjes, (moes)tuinen en een boomgaard. Akkers en graslanden waren met hakhoutwallen omzoomd. Ook water was dicht bij de boerderij, hetzij een waterput, hetzij als beekje of stroompje. In het algemeen was het zo dat grond rondom de boerderij intensief bewerkt werd en de grond verder van de boederij extensiever. Wolink is een prachtig voorbeeld van zo'n oud, efficient ingericht landschap. Alle elementen zijn aanwezig: es, graslanden, hakhout, heide (nu grotendeels dichtgegroeid), bos, boomgaard en ter verfraaiing van het landgoed enkele lanen en mooie bomen. De monumentale boerderij op Wolink stamt uit 1770. Rond die tijd is ook begonnen met de ontginning. Op een kaart uit 1783 is het merendeel van het gebied nog niet ontgonnen, maar in 1846 ziet het gebied er al grotendeels uit als het nu is. Sinds 1870 is het gebied vrijwel niet meer veranderd, afgezien van het dichtgroeien van de heide. Toen de kunstmest werd uitgevonden waren heideplaggen namelijk niet meer nodig om de akkers te bemesten. Ook de graslanden werden productiever, zodat dieren weiden op de heide ook niet meer nodig was. De heide raakte in onbruik en groeide in de loop van de tijd dicht met bos.

Landschap

Het huidige Wolink vormt een afwisselend landschap waarin het verleden duidelijk voelbaar is. Vanuit het hele gebied zijn er doorkijkjes naar de fraaie monumentale boerderij. In het bos op de voormalige heide staan nog gagelstruiken, jeneverbessen en enkele zeer oude vliegdennen als herinnering aan het heide-verleden. De houtwallen rond de es zijn uitgegroeid tot monumentale bomenrijen. In het voorjaar zijn vooral de rode beuken hierin opvallend aanwezig. Langs de zuidzijde van het terrein, langs het Haarloosche Kanaal, staat een zeer fraaie beukenlaan.

Verwervings geschiedenis

Het Wolink werd in 1985 verworven van de familie Roelvink.

Bouwwerken

Aan de westzijde van Het Wolink ligt boerderij Wolink. De kappen van deze boerderij uit 1770 zijn voorzien van geveltekens en een opvallend element is de dubbele endskamer. Het woongedeelte van boerderijen van het hallehuistype werden in het verleden vaak uitgebreid met een aanbouw. Meestal werden deze aanbouwen tegen de zijgevel van het woongedeelte geplaatst, waardoor de boerderij in de breedte werd uitgebreid. Alleen in de Achterhoek en Twente komt het voor dat deze uitbreidingen tegen de voorgevel van de boerderij werden geplaatst, in de lengte-as van de boerderij. Deze uitbreidingen staan bekend als ‘endskamers’ en boerderij Wolink valt op met zijn dubbele endskamer. De achterzijde van Wolink is eveneens opvallend, met twee deeldeuren die teruggesprongen liggen ten opzichte van de achtergevel. De bouwdelen die ter weerszijden van de deuren uitsteken worden plaatselijk ‘hookschötte’ genoemd. Op het erf van boerderij Wolink is een bijzondere waterput te vinden.

Flora

Bij de hoeve is het bos zeer fraai met veel oude eiken. In het dennenbos komen veel berken en zomereiken op, die later een loofbos zullen vormen. In de ondergroei verder lijsterbes, vuilboom en kamperfoelie. Nabij de es groeien plaatselijk adelaarsvaren, hulst en klaverzuring, een teken dat hier al heel lang bos of hakhout groeit. In het bos komen tweestijlige meidoorn en jeneverbes voor, beide soorten die in Nederland niet algemeen voorkomen. De aanwezigheid van jeneverbes wijst erop dat het bos vroeger een open heideterrein is geweest.

Fauna

Op het Wolink zijn meer dan 60 soorten vogels geteld, een hoog aantal voor een gebied van nog geen 40 ha. Kenmerkende broedvogels zijn holenbroeders die van de oude bomen gebruik maken om in te nestelen zoals de zwarte specht, bosuil en boomklever. Ook het goudhaantje, een klein vogeltje met een geel-oranje streep op de kop leeft hier. Er leeft een aardige populatie kleine ijsvogelvlinders. Deze minder algemene soort, waarvan kamperfoelie de waardplant is, komt in ons land alleen in het oosten en zuidoosten voor.

Visie/ toekomstbeeld

Bij het beheer van het Wolink is de cultuurhistorische waarde richtinggevend. Belangrijke elementen daarvan zijn de monumentale hoeve, de oorspronkelijke percelering, de singels en houtwallen en de es. Deze waarden zullen versterkt worden door het terugbrengen van houtwallen, eikenhakhout en drinkpoelen. Binnen dit kader zullen de natuurwaarden verder verhoogd worden.