Korte kenschets

Eikespaartelgen- en eikestrubbenbos, naaldbos en heide met grafheuvels. Eeuwenoude hakhoutstoven.

Geo(morfo)logie

Wilde Kamp en Bergsham liggen op een hoge stuwwal die in de voorlaatste ijstijd door de landijslob in de Gelderse Vallei is opgestuwd. In de laatste ijstijd is daar dekzand overheen gewaaid. In het zand zijn door afstromend water dalletjes uitgesleten, die merendeels in zuid-westelijke richting lopen. Het landschap rondom Garderen is door deze processen golvend van karakter, met soms vlakker en soms steiler relief.

Archeologie

Op de hei van Bergsham vinden we een groot aantal grafheuvels. De mensen die hier in de bronstijd leefden, kozen dit opvallende hoge punt uit om hun doden te begraven. Er liggen twee clusters van vijf grafheuvels en een losse heuvel. Op de Wilde Kamp liggen vijf grafheuvels, waarvan de zuidelijkste twee zo dicht op elkaar liggen dat ze een tweelingheuvel vormen.

Historische geografie

Het gebied waarin Bergsham en Wilde Kamp liggen, behoorde vroeger in gezamenlijk bezit aan de maalschap (buurschap) van Garderen. Het woord 'maalschap' is typisch voor dit deel van de Veluwe. In 1910 werden de bezittingen van de maalschap verdeeld. Bergsham is genoemd naar de 54 m hoge Hamberg of Bergsham langs de noordgrens. Vroeger was dit een van de mooiste uitkijkpunten van de noordelijke Veluwe, van waar men bij helder weer zelfs de Zuiderzee kon zien liggen. Wilde Kamp is van oorsprong alleen de naam van het eikenspaartelgenbos, dat eeuwenlang in gebruik is geweest als hakhout. Dit leverde zowel looibast voor de leerlooierijen als brandstof. Door deze exploitatie raakte de bodem geleidelijk uitgeput en werden de nieuwe eikenscheuten steeds ieler en de bosvegetatie schraler. Op Bergsham en de Wilde Kamp komen enkele grote eikestrubben (breed uitgegroeide hakhoutstoven) voor. Onderzoek heeft aangetoond dat deze 1000 jaar of zelfs ouder zijn. Ze zijn vitaal gebleven doordat ze regelmatig afgezet werden en weer uitgroeiden en dat eeuwenlang. Het zijn waarschijnlijk de oudste levende organismen van Nederland.

Landschap

De majestueuze eikenstrubben en de grafheuvels op de heide maken het een gebied waar het verleden duidelijk voelbaar is.

Verwervings geschiedenis

Bergsham werd in 1962 gekocht van de familie Nachenius.

Flora

De heide met vliegdennen herbergt enkele jeneverbessen. Ook staat er tussen de hei verspreid struikbrem en pilzegge. In de bossen van bergsham groeien hulst en dalkruid, ook is in het terrein brede wespenorchis aanwezig. In de strubben zijn bovendien vele soorten mossen en korstmossen gevonden.

Fauna

Een bijzondere insektensoort die op de Wilde Kamp voorkomt is de butskopmier, waarvan het hoofdverspreidingsgebied in noordelijker en hoger gelegen streken ligt. In beide gebieden komt de levendbarende hagedis voor, in Bergsham vergezeld door de zandhagedis en de hazelworm, een hagedis zonder poten. In de bosssen houdt zich de groene specht op, terwijl geelgors en boompieper ook op de heide te vinden zijn.

Visie/ toekomstbeeld

We streven naar een natuurlijk loofbos, met geleidelijke overgangen naar de heide. Hoe de oude eikenstrubben beheerd moeten gaan worden weten we nog niet. Sinds de tweede wereldoorlog zijn ze niet meer afgezet. Nader onderzoek moet uitwijzen wat de beste manier is om deze levende cultuurmonumenten te behouden.