Korte kenschets

Fraai elzenbroekbos, omgeven door natte graslanden.

Historische geografie

Het Vossenbroek maakt deel uit van het agrarische cultuurlandschap rond de buurtschappen Lobrink en Westendorp, gelegen aan een oostelijke uitloper van de Emsterenk. Deze enk is nog te zien als een hooggelegen wig met steile randen die uitsteekt in het Vossenbroek. De lagere gronden waren in gebruik als grasland. Deels waren ze omzoomd door houtsingels en houtwallen en tussen de graslanden lagen ook enkele geriefhoutbosjes. Ondanks dat de graslanden fijn verkaveld waren, met talloze slootjes ertussen, was het waarschijnlijk moeilijk boeren op deze gronden. De gralsanden lagen in een laag gelegen, afvoerloos gebied waar bovendien kwel optrad. Rond 1900 verschijnen er dan ook op de kaarten van het gebied spontane bosjes op de percelen en sommige percelen zijn helemaal met bos begroeid. Kennelijk werden de percelen niet meer gebruikt, waardoor ze dichtgroeiden, of werden ze beplant met bos. Rond 1970 werd de A-50 dwars door het Vossenbroek aangelegd, waarbij tevens de ontwatering van het oostelijke deel, dat altijd het natst was geweest werd verbeterd. Daarmee werd het gebied tussen de A-50 en de Grift geschikt voor de landbouw.

Landschap

Het Vossenbroek bestaat nu uit twee delen, gescheiden door de A-50. Het westelijke besloten gedeelte bestaat uit elzenbroekbos omringd door graslanden. De hooggelegen enk met de houtwallen er omheen vormt een opvallend element. Het oostelijk deel bestaat uit een open graslandgebied, met hier en daar wat struiken.

Flora

Het Elzenbroekbos in het Vossenbroek is zeer bijzonder. Ongestoorde Elzenbroekbossen zijn zeldzaam in deze streken. Het broekbos staat een groot deel van het jaar onder water. Onder de elzen groeien moerassoorten als moeraszegge, gele lis, wolfspoot, moerasstruisgras en elzenzegge. In de sloten komen soorten als gewone dotterbloem, bittere veldkers, holpijp en waterviolier voor, die profiteren van het schone kwelwater. Op vele plekken is het in de late lente paars van de kale jonkers.

Fauna

Opvallende bewoner van het Vossenbroek is de das, die zijn burcht heeft op hoge groge gronden en zijn voedsel zoekt in de natte graslanden. Het Vossenbroek is ook van belang voor vogels. Het is het enige bos van enige omvang in de omgeving en relatief rustig. De snelweg wordt door vogels als niet zo storend ervaren. Door de mensenlijke vogelaars des te meer. Vogelaars brengen veel vogels op het gehoor op naam en dat valt met het geluid van de snelweg op de achtergrond voor het menselijk oor niet mee. Opvallende zichtwaarnemingen zijn de ijsvogel die in het bos aan het vissen was en het witgatje dat in de ruige natuurontwikkelingsgebieden aan het fourageren was. Door de afwisseling in het gebied komen er vogelsoorten voor die typerend zijn voor bossen, voor overgangssituaties, moerassen en graslanden. Ook is het gebied van groot belang voor roofvogels. havik, buizerd, ransuil en kerkuil houden zich in of om het gebied op. De kerkuil vliegt vaak laag langs de wegberm op zoek naar prooi en is daarom regelmatig slachtoffer van het snelwegverkeer.

Visie/ toekomstbeeld

De belangrijkste natuurwaarde in het Vossenbroek is het Elzenbroekbos. Om dit bos verder te versterken zullen enkele laaggelegen graslandpercelen worden omgezet in bos, dat zich verder spontaan mag ontwikkelen. Langs de enkrand zijn de cultuurhistorische waarden belangrijk. Hier zal een actief beheer gevoerd worden om de enkrand met zijn houtwallen in goede staat te houden.