Korte kenschets

Typisch Veluws boslandschap met veel naaldbos en enkele heidevelden. Ook eiken- en beukenlanen en spontaan ontstaan berken-dennenbos. Midden in het terrein bevindt zich een boerderijtje met wat grasland.

Geo(morfo)logie

Het westelijk deel van Petrea ligt op de Woldbergstuwwal, die in de voorlaatste ijstijd is opgestuwd. Het oostelijk deel van Petrea maakt echter onderdeel uit van een zeer groot en langgerekt systeem (20 km) van paraboolduinen, dat ook door onze terreinen de Dellen en Scherpenberg en Majuba loopt. Deze duinen zijn in de laatste ijstijd opgestoven bij westen- tot zuidwestenwinden. De hoogte van de duinen is soms wel 12,5 meter! Dit paraboolduinsysteem is internationaal gezien uniek, zeer gaaf en zeer representatief en daarom van grote waarde.

Historische geografie

Tot halverwege de 19de eeuw bestond dit gebied uit louter heide, waarover paden en handelswegen liepen. Het maakte oorspronkelijk deel uit van de bezittingen van de landsheer, de hertog van Gelre. Rond 1850 werd Petrea, net als de zuidwestelijker gelegen Dellen, eigendom van de bekende weerkundige Prof. Chr. H.D. Buys Ballot. Hij ontgon een klein stuk van zijn bezit en stichtte daar de boerderij Petrea. Deze naam zou betrekking hebben op zijn pogingen om uit de leem die hij aantrof stenen (Grieks: petros) te bakken. Op een kaart uit 1871 zijn leemkuilen aangegeven en 'vervallen steenovens'. Ook zijn er diverse grindgroeven op de kaart te zien. Rondom de boerderij werden eikenwallen aangelegd en er werd een parkachtig bosje op een heuvel tegenover de boerderij geplant. Er waren enkele akkertjes, boomgaarden en graslanden rondom de boerderij en delen van het gebied werden langzaamaan bebost. In 1903 kocht Dr. J.E. van der Meulen Petrea. Hij bouwde een villa aan de Rijksweg en liet de rest van Petrea bebossen.

Cultuurhistorie algemeen

Vermeldenswaard is dat tijdens de Tweede Wereldoorlog door de Duitsers op de helling van de Filipsberg een omvangrijke strook bos is gekapt voor de aanleg van een lanceerbaan voor V1-raketten, gericht op Londen. Deze 'Duitse kaalslag' is in 1947 en 1948 herbebost.

Landschap

Vanaf de oude Rijksweg Apeldoorn - Hattem ziet men eerst achter een weiland en onder hoge bomen de villa. Daarnaast, op de hoek van de Molenweg, ligt een aardige oude bosarbeiderswoning. Hierachter strekt zich 3 km lang, tot aan de snelweg, niets dan bos en heide uit, halverwege onderbroken door de voormalige boerderij Petrea met een vierkant stuk grasland, dat een fraai contrast vormt met het omringende bos. Vanaf de heide op de Hooge Berg, op 40 m boven N.A.P., heeft men een weids uitzicht in oostelijke richting, waar zich bij helder weer de toren van Wijhe in Overijssel aan de horizon aftekent.

Verwervings geschiedenis

De zoon van Dr J.E. van der Meulen, Mr. J.E. van der Meulen, oud-vice-president van de Hoge Raad, overleed in 1968. Hij legateerde ons het toen 307 ha grote gebied. Het is het grootste legaat dat we ooit mochten ontvangen.

Flora

Het bos bestaat voornamelijk uit grove den en andere naaldbomen. Hier groeit onder andere de dennenorchis. Loofbomen zijn in geringe mate aanwezig, meestal in de vorm van lanen en singels. Ook in het bosreservaat op de voormalige stormvlaktes uit 1972/73 zijn veel berken ontkiemd. De plaatsen waar vroeger keileem werd gewonnen zijn goed herkenbaar omdat daar boomsoorten zijn aangeplant die een wat voedselrijkere bodem verlangen, zoals eik, beuk, Amerikaanse eik, douglas of sitka. De onderbegroeiing is niet rijk aan soorten. Maar tussen de kraaiheide, bosbessen en bochtige smele komen wel enkele bijzonderheden voor zoals veelbloemige salomonszegel, grote wolfsklauw en rondbladig wintergroen. Ook groeit plaatselijk hengel, een halfparasiet die voedsel onttrekt aan de wortels van grassen. Kenmerkende heidesoorten zijn struikheide, dopheide, kraaiheide, tormentil, zandzegge en schapegras. De mineraalrijke plekken waar destijds de takken en stobben van het stormhout zijn verbrand, vertonen een dichte begroeiing van duinriet.

Fauna

Petrea herbergt een klein aantal wilde zwijnen. Ook de boommarter, die een groot leefgebied nodig heeft en leeft in holle bomen, komt voor. Broedvogels zijn havik, buizerd, sperwer, torenvalk, boomvalk, zwarte specht, groene specht, gekraagde roodstaart, vuurgoudhaantje en geelgors. Op de heide leven onder meer levendbarende hagedis, hazelworm en zandhagedis.

Visie/ toekomstbeeld

Het streven op Petrea is een natuurlijker bos te ontwikkelen. Het zuidelijk deel is bosreservaat, hier kan het bos zich ongestoord ontwikkelen. In het nu nog redelijk eentonige noordoostelijke deel wordt door het kappen van gaten meer variatie aangebracht. Er bestaan plannen om middels wildviaducten over de A-50 ook dit deel van de Veluwe toegankelijk te maken voor wild. Rondom de boerderij Petrea en de villa worden cultuurhistorische elementen als wallen, grasveldjes en bijzondere boomsoorten behouden.