Korte kenschets

Kleine oude buitenplaats met parkbos.

Landschap

Het parkbos van De Ehze vormt een opvallend element in dit verder vrij open gedeelte van het Berkeldal. De beslotenheid van De Ehze en de doorkijkjes naar het omringende landschap vormen een aangenaam contrast.

Verwervings geschiedenis

Het oorspronkelijke landgoed De Ehze viel in 1921 in gedeelten uiteen. Een daarvan was het Baankreisbos in het noord-westen, genoemd naar de boerderij Baankreis. Het werd in 1968 gelegateerd door mevrouw M.L. Bakker. Huis De Ehze met het omringende park werd in 1921 gekocht door de familie Vellinga. In 1986 schonk mevrouw T.T. van Ewijck van de Bilt -Vellinga dit deel van De Ehze.

Kastelen en landhuizen

In de geschiedenis van De Ehze volgen afbraak en wederopbouw elkaar voortdurend op. De Ehze werd omstreeks 1300 gesticht door een tak van het geslacht Van Heeckeren. Van de in die tijd ontstane havezate zijn geen restanten bewaard gebleven. In 1610 liet Evert van Lintelo tot de Marsch Se Ehze herbouwen, dat hij in 1595 had gee¨rfd van zijn oom. Het resultaat oogstte veel bewondering en werd beschreven als 'wegens zijne weytsheid meer gelijkend op een vorstelijke dan op een edelmanswoning'. Zijn zoon Willem van Linteloo heeft De Ehze in 1647 opnieuw herbouwd. In 1688 en opnieuw in 1690 wordt het bezit verkocht. Het is Christiaan Carel van Lintelo die besluit De Ehze te verbouwen en te moderniseren. Het bestek werd in 1730 getekend. Vervolgens kwam de buitenplaats in handen van de van Ripperda's van Vorden en de Van Pallandts van Keppel. Nadat in 1812 Jan Derk Langenberg eigenaar was geworden, braken slechte tijden aan voor De Ehze. Tal van kostbaarheden uit huis en park werden verkocht, waaronder het fraaie toegangshek dat nu het landgoed het Medler bij Vorden siert. Het huis werd goeddeels afgebroken en het bos grotendeels geveld. In 1831 werd het landgoed verkocht aan Arnout baron van Zuylen van Nyevelt, die het herstel ter hand nam. Van het herstelde huis resten sinds 1917 alleen de kelders, waarop D.J. van den Honert in 1918 de huidige villa in Engelse landhuisstijl liet bouwen, naar plannen van A.J. Jansen. Het interieur is uitgevoerd in de in die tijd vaker toegepaste ´oud-Hollandse´ stijl, waarbij ook autentieke, 17de-eeuwse interieuronderdelen zijn toegepast.

Tuin/park

Op een kaart uit 1780 is rond De Ehze een tuin te zien in formele stijl. Deze moet rond 1700 zijn aangelegd. De stijl wordt gekenmerkt door rechte lijnen en geometrische figuren. Ze beelden de overwinning van de mens op de grillige natuur uit. De natuur was in die tijd iets dat onder de duim gehouden moest worden, onderworpen aan de mens. Van deze tuin is nog maar weinig terug te vinden. Enkel nog in kavelgrenzen en enkele wegen en paden. De tuin werd in 1835 helemaal gewijzigd in landschapsstijl, naar een ontwerp van J.D. Zocher jr. In deze tijd had men een romantisch, arcadisch, idee van de natuur, waar met weemoed naar verlangd werd. In de tuinen uit die tijd wordt dat romantische beeld gecreeerd door slingerende lanen en vijvers, boomgroepen en solitairen. Men ging soms zelfs zover dat men ruines, grotten, kluizenaarshutten (compleet met kluizenaar) en romantische herbergen in het park opnam. Op De Ehze heeft naast een vijver een theekoepeltje gestaan, waar ongetwijfeld op mooie dagen de bewoners en hun gasten van deze herschepping van de natuur kwamen genieten.

Bouwwerken

Het op het landgoed gelegen houten zomerhuis Rust Roest werd omstreeks 1900 gebouwd.

Flora

Op het landgoed zijn de loofbossen rijk aan boomsoorten. Vooral beuk en eik zijn met forse exemplaren vertegenwoordigd. Linde en hazelaar en de opvallende platanen met hun onregelmatig afgeschilferde bast groeien hier ook. De lemige beekdalbodem herbergt een rijke kruidenbegroeiing met klimop, grootbloemige muur en framboos.

Fauna

Het oude loofbos herbergt veel vogels. Holenbroeders zoals de bosuil vinden hier voldoende oude bomen om in te kunnen broeden. In de lente wordt af en toe het gejodel van de wielewaal gehoord. Bij de waterpartijen vertoont zich nu en dan de ijsvogel, die het heldere water nodig heeft om te kunnen jagen. De vele holten en spleten in de bomen bieden slaapgelegenheid aan de talrijke rosse vleermuizen, die hier 's zomers in de avondschemering rondvliegen.

Visie/ toekomstbeeld

Op de Ehze zijn de cultuurhistorische waarden richtinggevend voor het beheer, de geschiedenis vanhet gebied moet terug te lezen zijn. Wat er nog resteert uit de formele tuinaanleg zal in stand worden gehouden. In de rest van het park zullen de principes van de landschapsstijl uitgangspunt bij het beheer zijn. Het parkbos met de oude bomen en slingerpaden wordt in stand gehoudenen er worden nieuwe boomgroepen aangeplant.