Samen met Natuurmonumenten heeft Stichting Het Zeeuwse Landschap het gebied ontwikkeld tot een natuurgebied. Het middengedeelte van Neeltje Jans is omgevormd tot een gevarieerd duinlandschap, waarin allerlei ontwikkelingsstadia van de duinen te vinden zijn. Van jonge zeeduintjes via vochtige valleien en een duinmeer, naar een rij hoge kamduinen. Aan de Oosterscheldekant is op een uitgestrekt slikkengebied een vogeleiland aangelegd. Pioniervogels als visdiefjes, sterns en plevieren broeden er al volop en bovendien zijn er honderden steltlopers die het eiland gebruiken om er bij hoogwater te rusten en veren te poetsen. Aan de Noordzeekant is een slufter aangelegd. Dat is een strandvlakte die aan de zeekant begrensd wordt door een duinenrij. Via een opening in de duinenrij stroomt het zoute zeewater de slufter binnen en juist daardoor ontwikkelt zich een heel rijke levensgemeenschap in zo'n slufter.

De natuur van Neeltje Jans

De natuur weet nieuwe kansen snel te benutten. Terwijl de bulldozers nog rond reden waren er al honderden vogels die Neeltje Jans als broedgebied ontdekten. Broedkolonies van zilver- en mantelmeeuwen en daaromheen kustvogels als scholeksters en bergeenden brengen er ook nu hun jongen groot. Maar ook zeldzaamheden als dwergstern en bontbekplevier hebben inmiddels ontdekt dat het op Neeltje Jans goed toeven is. Daarnaast zijn er tientallen soorten water- en wadvogels die het natuurgebied op Neeltje Jans als rustgebied ontdekt hebben. En dan de flora. Het is verbazend te zien hoe snel planten de kale zandvlaktes bezetten. Typische soorten als zeeraket, jacobskruiskruid en duindoorn verschijnen massaal. Vochtige delen zijn begroeid met allerlei mossen en hier en groeit het fraaie duizendguldenkruid. Konijnen, en soms in de verte een zeehond, zijn de opvallendste vertegenwoordigers van de zoogdieren. En verder zijn er vlinders, kevers, paddestoelen; kortom volop leven in zand, wind en water, volop ontwikkeling en verandering.

Toegankelijkheid

Bij de vorming van de natuurgebieden is van meet af aan rekening gehouden met de vele bezoekers die Neeltje Jans aandoen. De gebieden zijn zo aangelegd dat mensen volop kunnen meegenieten van de wat ruige natuur op Neeltje Jans te bieden heeft. Er is een vogelobservatiehut om de vogels op het vogeleiland ongestoord te bespieden, en een vogelscherm in het duingebied. Een wandelroute door het duinlandschap voert langs de mooiste plekjes die er te vinden zijn en de zich ontwikkelende slufter is prachtig te overzien vanaf de omringde dijk en duinen.