De Zandstuve is een bos van bijna 140 hectare, ingeklemd tussen de dorpen Den Ham en Vroomshoop, met aan de noord- en zuidkant intensieve landbouwbedrijven. De mogelijkheden om uit te breiden zijn gering. Het bos is ook niet opgenomen in de ecologische hoofdstructuur (EHS), het aaneengesloten netwerk van kleine en grote natuurgebieden in Nederland dat over vijftien jaar klaar moet zijn.

Afwisselend

De Zandstuve is bijzonder door de afwisseling in landschappen, door de afwisseling in houtsoorten, en door de afwisseling van openheid en geslotenheid. Die verscheidenheid maakt dat de Zandstuve een ideaal bos is voor roofvogels als buizerds, haviken, sperwers en uilen; in het bos vinden ze dekking, in het aanpalende landbouwgebied kunnen ze naar hartelust jagen. De verscheidenheid is ook ideaal voor zangvogels als mezen en vinken. En ook al zal de Zandstuve geen deel uitmaken van de EHS, het is wel een schakel, een stapsteen tussen de landgoederen langs de Vecht en de natuurgebieden in Twente, zoals de Engbertdijksvenen en het Wierdense Veld."

Ingeklemd tussen cultuurgrond

Marke

Het is waarschijnlijk maar toeval dat de Zandstuve niet is omgezet in landbouwgrond. Het was tot de tweede helft van de negentiende eeuw, net als de omringende gronden, woest en ledig. Veen en zand, open en kaal, zo ver het oog reikte. Dat waren de kenmerken van deze regio. De boeren van de Hammer en Linder Marke hadden er altijd heiplaggen en strooisel afgegraven om er de bodemstructuur van hun akkertjes mee te verbeteren. Toen er betere landbouwmethoden beschikbaar kwamen, werden alle veen- en zandgronden in de omgeving ontgonnen. Behalve de Zandstuve. Die werd verkocht door de Hammer en Linder Marke. Het gebied veranderde daarna langzaam maar zeker in een bos. Nu herinnert alleen de naam nog aan dat zandige, schrale verleden.

Naam: De Zandstuve  Plaats: Den Ham In beheer sinds: 1981  Oppervlak: 138 ha  Bijzonderheden: Natuurlijk en gevarieerd bos met verscheidenheid aan roof- en zangvogels Recreatiemogelijkheden: 2 wandelroutes

Productiebos

Van een zandverstuiving is niets terug te vinden in de Zandstuve, of het moeten de twee kleine, sfeervolle open plekken in het bos met hei en gras zijn. Aanvankelijk was de bosvorming spontaan: grove dennen, eiken en berken drongen zand en hei terug. Vanaf 1910 kreeg de Zandstuve steeds meer de functie van productiebos. Daaraan danken we de douglas, japanse lariks, oostenrijkse den, fijnspar en een enkele sitkaspar, die lange tijd kenmerkend waren voor dit bos.

Een paar prachtige eiken met meerdere, hoogopgaande stammen hebben de bosaanplanters al die decennia laten staan; ze zijn nu tussen de 100 en 120 jaar oud. Maar de uitheemse soorten voerden de boventoon. Soorten die het bos eentonig maken. Soorten die voorkomen dat het zonlicht de bodem bereikt. Daarom is Landschap Overijssel sinds 1981, toen het bos werd gekocht, bezig om de Zandstuve natuurlijker te maken. Met de Amerikaanse vogelkers, vanwege z'n woekerend karakter ook wel bospest genoemd, werd snel korte metten gemaakt. Het naaldbos wordt in fasen weggehaald. Elke keer dat een stuk gedund is, pakken behalve de eiken ook de vuilboom, de lijsterbes en de berk hun kansen. Om de natuurlijkheid van het bos verder te vergroten, moet het aandeel dood hout nog wel groter worden. Vogels (spechten) en zoogdieren (boommarters) vinden in bomen die aftakelen of al dood zijn nestplaatsen en schuilgelegenheden. Tal van paddestoelen en insecten zijn ervan afhankelijk; ze verteren de bomen zodat ze weer als voedsel voor andere dieren en planten kunnen dienen. Op dode stammen grijpen bovendien allerlei planten, zoals witte klaverzuring en klein heksenkruid, hun kans. Dode bomen vormen kortom een belangrijke schakel in de kringlopen van de natuur en vergroten de verscheidenheid van de flora en fauna.

Het gebied is ideaal voor reeën. Ook komen er marterachtigen als bunzing, hermelijn en steenmarter voor. De combinatie bos-landbouwgrond is op zich ook heel geschikt voor de das. Elders in de provincie heeft hij zich al gevestigd, dus wie weet.

Wandelen

Het gebied is ontsloten door vele zandpaden. Er zijn twee wandelroutes uitgezet: De gele route (duur ca. 1 uur en 15 minuten) die begint bij het zwembad 'De Zandstuve'  en bij de gemeentelijke kwekerij. De blauwe route (duur ca. 1 uur en 15 minuten) begint bij de camping 'De Zandstuve'. Gidsjes over de routes zijn verkrijgbaar bij kantoor Het Overijssels Landschap en bij het VVV-kantoor Den Ham.