Hoe militaire noodzaak kan leiden tot een zeldzaam mooi natuurgebied

Als liefhebber van landschappelijk schoon ben je natuurlijk niet klaar als je alleen maar de vesting Bourtange bezoekt. Integendeel. Juist de natuurliefhebber zal de omgeving willen verkennen.

Door het omringende gebied van Bourtange ook op oorlogssituaties in te richten, zijn allerlei voorwaarden ontstaan die hebben geleid tot een natuurontwikkeling die uniek is voor de provincie Groningen, ja uniek voor Nederland. Er is in de loop van de jaren een gracht gegraven, er is een "zigzag" aarden wal gemaakt, lange zanddijken zijn opgeworpen om het water te leiden. En dat in een gebied waar vooral veen het landschap bepaalde. Door en over deze landschapselementen is het heerlijk struinen, zeker in voorjaar en zomer als diverse, soms heel zeldzame, planten in bloei staan. Ook de faunaliefhebber komt hier aan zijn trekken. Koniks begrazen de grasvlakten, bijgestaan door "fraaigekleurde" vleeskoeien in een afwisselend landschap waar vaak reeën gesignaleerd worden. Voor vogelliefhebbers eigenlijk hetzelfde verhaal. Behalve watervogels, kan men vrijwel alle soorten hier regelmatig waarnemen. Om een paar voorbeelden te noemen: de kleine en de grote bonte specht, de buizerd en de veldleeuwerik. Wie ook regelmatig "betrapt" wordt, is de ijsvogel, in de buurt van het strategisch sluisje. Regelmatig komen goudvinken of andere zeldzame vinkensoorten overgevlogen uit het Duitse Eemsgebied. Hiermee noemen we nog een charmant aspect van het Bourtanger gebied: we zijn haast in het buitenland. Bij de Bourtangerschans vinden we dan ook nog een aantal verweerde, oude grensstenen. Plantensoorten die u kunt treffen zijn de koningsvaren, gagel en de zwolse anjer. Verder vliegen er talloze vlinders als de kleine vuurvlinder, het hooibeestje en de orange zandoog.

Over Bourtange

Het Bourtangerveen vormde tot laat in de Middeleeuwen een grote natuurlijke barrière langs de Duitse grens. Er waren slechts enkele doorgangen in dit moerasgebied. Dat maakte deze streek tot een natuurlijke beveiliging tegen vijandelijke troepen. De Schans Bourtange werd in 1593 gesticht op de enige plaats waar de passage zo breed was dat twee wagens elkaar konden passeren.
Door ingrijpen en verdroging verdween de natuurlijke bescherming van het moeras. Daarom werd halverwege de achttiende eeuw een extra beveiliging aangelegd, namelijk de soldatendijk of Bakovenkade. Aan het eind van dezelfde eeuw legden de Fransen uit angst voor de Pruisen aan de oostkant een verdedigingslinie aan die op de soldatendijk aansloot. Een tange is een smalle begaanbare zandrug in het veenmoeras. Het toevoegsel tange komt in een aantal plaatsnamen voor, zoals bijvoorbeeld in Jipsingbourtange en Wessingtange.

Planten

In het gebied rondom Bourtange komen veel zeldzame wilde planten voor. Zo vindt men er bijvoorbeeld de verfbrem, een zeldzame plant typerend voor schrale weilanden. In de zomer bloeit de Steenanjer in het gebied, deze plant komt in Nederland bijna niet meer voor.

Vogels

Verschillende vogels komen in het gebied rondom Bourtange voor, bijvoorbeeld de kleine en grote bonte specht, de veldleeuwerik, de ijsvogel en de goudvink.

Vrijwilligersteam

In het gebied is een vrijwilligersteam van de Stichting Het Groninger Landschap actief. Ook u bent van harte welkom!

Excursies in Schans Bourtange

Het team Bourtage organiseert excursies om mensen het bijzondere gebied te laten zien.

Wandelroute Bourtange

Als u op kaart klikt, krijgt u een beschrijving van wandelroute bij en in Bourtange. De wandeling is 8 kilometer lang en gaat door het gebied ten noordoosten van het vestingstadje.