Reitdiep, Hunze, Selwerderdiep? Ach wat geeft het ook. Iets wat werkelijk mooi is heeft vaak veel namen. Ze liggen er nog, soms zeer opvallend, de oude meanders van de oude Hunze. In een landschap met hoogten (wierden en oude oeverwallen) en laagten (de oude vaarweg). En dat in een landschap waar alle weilanden zeer onregelmatig blokvormig verkaveld zijn en waar slingerende slootjes bewijzen dat in oeroude tijden alles hier afwaterde op het Reitdiep.  

Sporen van 2500 jaar bewoning

Het Reitdiepgebied is het oudste cultuurlandschap van Europa. Het gebied heeft geen 'traumatische' ingreep gehad, zoals veenafgravingen en industrialisatie. 2500 jaar van bewoning hebben zichtbare sporen achtergelaten. Het gevecht tegen het water, al met al een zeer Nederlands thema, is fraai in het Reitdieplandschap af te lezen. Enkele sporen in het landschap zetten we voor u op een rij. 

Fietsen en varen door het gebied

U kunt het Reitdiepdal zelf ontdekken via de fietspaden die er zijn aangelegd. Je verwacht het eigenlijk niet in Groningen, maar je hebt hier wel een fiets nodig met goede versnellingen. Fiets maar eens het stukje tussen Wetsingerzijl en Groot Wetsinge. Je ervaart hier meer hoogteverschillen dan op de meeste fietsroutes op de Hondsrug.

Ook is het erg leuk om het gebied te verkennen met de kano.

Vrijwilligersteam

In het Reitdiepdal is een vrijwilligersteam van de Stichting Het Groninger Landschap actief. Het Team telt op het ogenblik elf leden. Zij leiden onder meer excursies en houden de veranderingen in het gebied bij. Er worden bijvoorbeeld weidevogels geteld en vegetatieopnames gemaakt.

Flora en fauna

Op het eerste gezicht is het Reitdiepgebied groen en vlak met af en toe een boom. Maar als u goed kijkt ziet u dat er niet alleen maar gras groeit, er bloeien vele bloemen en in het voorjaar broeden hier weidevogels. In de winterperiode, als de schapen weg zijn, vallen vooral de knobbelzwanen op. In het najaar trekken er grote groepen kieviten en goudplevieren door het Reitdiepdal die zich op de graslanden vol eten voor het vervolg van hun reis.

In het voorjaar kunt u talloze broedvogels vinden aan weerszijden van de meander. Deze reliefrijke stukken zijn in trek bij broedvogels als grutto, tureluur en de scholekster. De zomertaling broedt incidenteel in het gebied.
Ook buiten het broedseizoen is het Reitdiepgebied een belangrijk vogelgebied. In de herfst en winter komen er veel vogels die op doortrek zijn of er overwinteren. Met name de goudplevier komt er dan in grote aantallen voor.

De bodem van het Reitdiepgebied bestaat uit een één meter dunne schil van zachte zeeklei. Omdat de zeeklei nauwelijks water doorlaat zijn de talrijke sloten het gehele jaar goed gevuld. In deze sloten kunt u bijzondere moerasplanten aantreffen, zoals lidsteng, krabbescheer en holpijp.

Holpijp kunt u vinden op plaatsen waar grondwater naar boven stroomt en aan de oppervlakte komt, dit heet kwel. De naam van de plant zegt het al, de plant heeft een holle steel. Deze steel bestaat uit segmentjes. Lidsteng komt voornamelijk voor op kleibodems met brak water. Ook hier verraad de naam het uiterlijk van de plant, want de stengel van de plant bestaat uit leden, segmentjes, net als bij holpijp. Maar Lidsteng heeft kleine blaadjes die vanaf de steel als een krans naar boven krullen. Krabbescheer doet denken aan de bladeren van een ananas die uit het water steken. De plant heeft witte bloemen. Hij komt alleen voor op plaatsen waar het water schoon is. In het zomer drijft krabbescheer op het water. In het najaar zinkt hij en overwintert op de bodem, in het voorjaar komt hij weer naar boven.

Beheer

De Stichting Het Groninger Landschap bezit in het Reitdiepdal 343 hectare natuurgebied. Het Reitdiepgebied is een kerngebied in de Ecologische Hoofdstructuur (EHS) van Nederland. Door de EHS worden alle waardevolle natuurgebieden als een spinnenweb met elkaar verbonden. Het Reitdiep is de schakel tussen de Drentse Aa en het Lauwersmeer. In de graslanden wordt een weidevogelbeheer toegepast, dat betekent dat in het gebied pas na 15 juni wordt gemaaid en vervolgens wordt beweid. In 1999 zijn in de Koningslaagte, nabij Noorderhogebrug, in de oude Hunze-meander stuwen geplaatst. Door het gebied in de winterperiode onder water te zetten wordt het aantrekkelijker voor weidevogels en eenden. Zij foerageren en broeden in het gebied.