De vroegste gegevens van de Ennemaborg dateren uit 1391 als er sprake is van een omgracht steenhuis. Een steenhuis was een gebouw van twee verdiepingen en rechthoekig van vorm. De bouwer van dit steenhuis was Sebo Ennens, ook wel Sebo Ennema genoemd. Het waren vooral de adelijke of zeer rijke families die zo'n steenhuis lieten bouwen. Hoe lang Sebo Ennema hier heeft gewoond is niet bekend. In de loop der eeuwen ziet het landgoed verschillende heren komen en gaan. De bekendste familie die er gewoond heeft, was het geslacht Hora Siccema. Onder deze eigenaren werd het bezit sterk uitgebreid. Er werd turf gestoken, land verpacht en hout gekapt in de bossen achter de borg. Rondom de borg waren verschillende tuinen voor groenten en voor vruchtbomen.

Momenteel zijn er nog 2 tuinen , een met oude vruchtbomen aan de oostzijde van de borg en een met notenbomen en tamme kastanjes aan de westzijde. Het landgoed, omvattende de borg, het koetshuis, twee arbeiderswoningen en het bos, werd in 1965 aangekocht door de Stichting het Groninger Landschap. De Stichting liet het geheel restaureren. Het gazon voor de borg is vooral in het voorjaar aantrekkelijk door de vele stinzeplanten zoals boeren-crocus, sneeuwklokje, sterhyacint, bosgeelster en winteraconiet. Naast de borg staat een ongeveer 200 jaar oude beuk. Tussen de borg en het koetshuis staan oude leilinden die in de jaren tachtig zijn herplant. De vijver achter de borg zou een restant kunnen zijn van de vroegere binnengracht.

Paarden en natuurontwikkeling

Sinds 1981 wordt het bos door paarden bevolkt. Er is na een uitgebreid vooronderzoek gekozen voor koniks. Deze rechtstreekse afstammeling van de tarpan was het meest geschikt voor ons landgoed. De koniks lopen het gehele jaar buiten en daardoor ontstaat er een natuurlijke begrazing tijdens alle 4 de jaargetijden. Er vindt in de winter geen bijvoedering plaats, waardoor de dieren bijvoorbeeld pitrus, brandnetels en boombast van al dan niet omgevallen bomen gaan eten. Dat het de dieren goed gaat, kunt U zien aan het aantal veulens dat ieder jaar geboren wordt. Om overbegrazing te voorkomen worden er regelmatig paarden verkocht of naar andere gebieden gebracht. Binnen de Stichting het Groninger Landschap zijn er paarden gebracht naar Bourtange en de Westenbroekstermadenpolder bij Hoogezand. Verder zijn er o.a. paarden gegaan naar Frankrijk, België, Engeland, Lauwersmeer en Oostvaardersplassen. Wat de wandelaar misschien wel het meest opvalt zijn de enorme hopen poep in het bos. Dit zijn de uitwerpselen van de hengsten die, om hun territorium af te bakenen, steeds bij dezelfde hoop terugkomen.

Het Midwolderbos

Het bos achter de borg is al heel oud en werd aangeplant voor de houtteelt en om er vee te laten grazen. Tot voor ongeveer 150 jaar stonden er meerdere soorten bomen in het bos. In + 1850 is dit bos volledig leeggekapt. Het bos is daarna opnieuw beplant met voornamelijk zomereiken en hier en daar wat beuken en Amerikaanse eiken, alles keurig in rijen geplant. Zowel de tuin rondom de borg als het bos zijn destijds aangelegd in de barokstijl, een tuinstijl die we ook nog bij oude boerderijen in de provincie terugzien. Vanaf het begin van de tachtiger jaren wordt het bos omgevromd tot een natuurlijk bosgebied. Er wordt niet meer gekapt voor de houtteelt en het dode hout wordt niet meer weggehaald, maar blijft in het bos liggen.. Verder wordt het bos begraasd door koniks (wilde paarden). De waterhuishouding in het bos is zodanig veranderd, dat het regenwater zoveel mogelijk in het gebied achterblijft. De bosbodem is bij gedeelten leemhoudend en bij vochtige weersomstandigheden erg nat, terwijl andere delen van het bos veel droger blijven, Mede hierdoor ontstaat er een variatie aan wilde planten. Ook de begrazing speelt hierbij een rol. Door de rijkdom aan kruidachtige planten, struiken en levende, maar ook dode bomen, komen er in het Midwolderbos veel vogelsoorten voor, waardoor het bos, vooral in het voorjaar, leeft van de vele vogelgeluiden. In de herfst is het bos aantrekkelijk door zijn vele soorten paddestoelen. Verder naar achteren, aan de oostzijde van het bos, is in 1991-1992 een veertig hectare groot plassengebied ingericht. Dit terrein, een grote plas met enkele kleinere plassen, is een aantrekkelijk gebied voor water- en oevervogels.

Activiteitenpagina Ennemaborgteam

Voor de Stichting het Groninger Landschap werkt reeds jaren een groep vrijwillige natuurgidsen. Samen organiseren zij jaarlijks een aantal excursies en wandelingen binnen het terrein. Jaarlijks terugkerende activiteiten zijn onder andere: de voorjaarswandeling in maart, Dauwtrappen begin mei en de paddestoelendag in oktober. Ieder jaar proberen zij nieuwe thema's en wandelingen te realiseren. Verder kunt U groepsexcursies aanvragen bij de Stichting het Groninger Landschap.