Plantage Willem III

Op de warme zuidhelling van de Heuvelrug werd in 1853 door de familie Ruys tabaksplantage Plantage Willem III gesticht. Het landschap aan de voet van de Heuvelrug bij Elst werd in die tijd bepaald door de tabaksteelt en de daarbij behorende tabaksschuren. Aan het begin van de 20ste eeuw was de tabaksteelt over haar hoogtepunt. In 1902 kwam de Plantage in handen van N.V. Cultuurmaatschappij Remmerden, waarna de tabaksteelt naar de achtergrond verdween. Na ongeveer 60 jaar is de onderneming overgedaan aan het gewasveredelingsbedrijf Cebeco en sinds mei 1995 is de Plantage Willem III in handen van Het Utrechts Landschap. Om de door landbouwkundig gebruik in de bodem opgehoopte voedingsstoffen af te voeren is gedurende enkele jaren op een groot deel van het terrein graan geteeld. De van nature hier voorkomende arme bodem met de bijbehorende vegetatie is daardoor teruggekeerd. Begrazing met paarden en runderen (koniks en galloways) zorgt voor het ontstaan van een halfopen landschap. Een mozaïek van graslandflora en akkerkruiden, met op diverse plaatsen een verjonging van berk, grove den en eik, is reeds het resultaat. De gevarieerde begroeiing is van grote betekenis voor vlinders, krekels, muizen, reeën en vogelsoorten zoals de roodborsttapuit, gekraagde roodstaart en boomleeuwerik. De oude tabaksschuur herinnert nog aan de tijd dat hier tabak werd geteeld.

Remmerdense Heide

De aan de plantage grenzende Remmerdense Heide bestaat voornamelijk uit struikheide met plaatselijk vliegdennen en struweel. Daarnaast wordt het zeldzame klein warkruid aangetroffen en biedt de heide leefruimte aan een grote populatie zandhagedissen. Vanaf het hoogste punt van de Remmerdense Heide is het dal van de Nederrijn te zien. In de bospercelen van de Remmerdense Heide streeft Het Utrechts Landschap naar natuurlijk bos met inheemse soorten als vuilboom, krentenboompje, lijsterbes, inlandse eik en grove den.

Ecologisch verbonden

Het gebied heeft vanwege zijn ligging goede mogelijkheden voor het ontwikkelen van een ecologische (=natuurlijke) verbinding tussen de bossen op de stuwwal en de (deels nog te ontwikkelen) natuur in het dal van de Nederrijn. De provinciale weg N225 vormt, tezamen met de hierlangs gelegen bebouwing, het grootste knelpunt bij de ecologische koppeling van de Utrechtse Heuvelrug met het rivierdal. Maar vlakbij de Plantage ligt tussen Elst en Remmerden een locatie waar over een lengte van 300 meter weinig bebouwing is. Door afvlakking van de aanwezige steilrand en het op palen zetten van de weg, kan een open verbinding gerealiseerd worden, waardoor een vrije uitwisseling van dieren tussen stuwwal en uiterwaarden mogelijk wordt.

Recreatieve voorzieningen

Aardkundig monument, grafheuvels, prehistorische akkers (celtic fields), sporen van bewoning), historische tabaksschuur. 

I.v.m. begrazing zijn honden niet toegestaan.  
  
Over de Plantage en de aangrenzende Remmerdense Heide zijn twee wandelroutes uitgezet van 3,5 en 8 kilometer. De korte route blijft binnen de begrenzingen van het gebied, de langere route voert over de stuwwal, buiten het gebied, naar de zandafgraving Kwintelooyen bij Veenendaal en terug. Voor achtergrondinformatie bij de wandelroutes is een wandelboekje verkrijgbaar bij de winkeltjes van Het Utrechts Landschap.