Prachtige lanen en eeuwenoude dennen

Het Zeisterbos is een oud bos dat net als Pavia en Hoog Beek en Royen oorspronkelijk tot het landgoed Beek en Royen behoorde. Landgoed Beek en Royen dateert uit 1771 en is volgens de toen modieuze strakke barokstijl aangelegd. Het lanenstelsel was recht en geometrisch van vorm, met onder meer de Woudenbergse weg als zichtas. In die tijd was deze weg een lommerrijke laan, maar tegenwoordig is het een drukke verkeersader. In het bos liggen echter nog wel enkele prachtig bewaarde lanen. De tuinen en bossen hadden, als tegenhanger van de omringende ongeordende natuur, rechte en strakke vormen. Het bos diende vooral als decor. Vanaf 1795 zijn om bedrijfseconomische overwegingen veel grove dennen aangeplant. De oudste grove dennen in het Zeisterbos dateren nog uit deze tijd. In 1913, toen de gemeente Zeist het bos aankocht om het voor bouwplannen te behoeden en als recreatiegebied te behouden, bestond het voornamelijk uit productiebos van grove den zonder ondergroei. Vanaf de aankoop heeft het gemeentelijk beheer zich gericht op het creëren van een aantrekkelijk en gevarieerd bos. Pas na de oorlogsjaren kwam dit tot uiting. Om het bosgebied duurzaam als natuurterrein voor de bewoners van Zeist te behouden, heeft de gemeente het bos in 1994 aan Het Utrechts Landschap overgedragen.

Grote variatie

Landelijk gezien is het Zeisterbos met zijn leeftijd van ruim tweehonderd jaar zeer bijzonder omdat de meeste Nederlandse bossen pas zestig jaar oud zijn. Het Zeisterbos kent dan ook een buitengewoon gevarieerde flora en fauna. Onder de bomen groeit een rijke ondergroei van onder andere blauwe bosbes, salomonszegel, dalkruid, wespenorchis en stijf havikskruid. In de struiklaag groeien soorten als hulst, lijsterbes en kamperfoelie. De grote plantaardige variatie staat borg voor een enorme vogelrijkdom met soorten als gekraagde roodstaart, boomklever, bosuil, boomvalk, sperwer, goudhaantje en matkop. Ook geeft de dichte ondergroei goede dekking aan zoogdieren zoals reeën. 

Dreigend gevaar

Hoewel het bos zeer gevarieerd is en er veel planten en dieren voorkomen, dreigt er gevaar. Indien niet wordt ingegrepen zullen soorten die hier van nature niet voorkomen, zoals douglas, Amerikaanse eik en Japanse lariks de inheemse flora verdringen. Vooral de eeuwenoude grove dennen en zomereiken zullen de concurrentiestrijd met deze uitheemse soorten verliezen. Het kronendak zal dichtgroeien en de gevarieerde ondergroei zal samen met de vele vogelsoorten verdwijnen. Om dit te voorkomen, worden de exoten geleidelijk door Het Utrechts Landschap verwijderd. Er ontstaat zo meer ruimte voor inheemse soorten en de gewaardeerde bosstructuur blijft behouden. De natuur wordt daarnaast versterkt door geleidelijk meer dode bomen in het bos te laten liggen.

Recreatieve voorzieningen 

Hertenkamp aan de Woudenbergse weg. 
  
Speeltuin bij restaurant t Jagershuys. 
  
Honden losloopgebied. 

Door het Zeisterbos (en de aangrenzende gebieden) zijn twee wandelroutes uitgezet van 6 en 12 kilometer.  
  
Bezoekerscentrum De Boswerf.  
  
Restaurant t Jagershuys.