Op de grens

Het Maartensdijkse Bos ligt tussen Maartensdijk en het Gooi en grenst direct aan het Goois Natuurreservaat. Aan de noordwestzijde van het bos ligt fietspad de Hollandse Sloot dat de grens met Noord-Holland vormt. De loop van deze grens is vanaf de tijd van Floris de V tot ver in de 16de eeuw een geschilpunt geweest. Uiteindelijk stelde de Geheime Raad in 1530 de grenslijn tussen het Sticht (de oude naam van de provincie Utrecht) en Noord-Holland vast, maar de landmeter werd omgekocht. Hierdoor werd de grens veel westelijker aangegeven dan officieel bepaald was. Na zon 30 jaar werd de zaak door een commissie rechtgezet en sindsdien vormt de Hollandse Sloot de provinciegrens. De vele grenspalen duiden nog op de talloze conflicten in het verleden. Bovendien hebben al deze grensperikelen geleid tot een, in ieder geval landschappelijk, zeer onlogische grenslijn. Zo is de Utrechtse Heuvelrug in tweeën gesneden waarbij Het Gooi aan Noord-Holland toeviel.

Ruimte voor natuur

Het Utrechts Landschap heeft het Maartensdijkse Bos in 1931 aangekocht. Na de oorlog, waarin de Duitsers veel bomen hadden laten kappen, is het gebied grootschalig ingeplant met douglassparren voor de houtproductie. Dit was nodig om via de houtverkoop wat geld binnen te krijgen. Inmiddels is Het Utrechts Landschap al geruime tijd bezig met een geleidelijke omvorming naar een inheems bos met loof- en naaldhout. Het Maartensdijkse Bos wordt zo stapsgewijs een geschikt leefgebied voor vele planten en dieren. Vermeldenswaard is het voorkomen van de das in dit gebied.

Verdroging

Het Maartensdijkse Bos kampt, net als veel andere gebieden op de Utrechtse Heuvelrug, met verdroging. Door het versneld afvoeren van water en het wegpompen van grondwater voor agrarisch en huishoudelijk gebruik, is de grondwaterstand gedaald. Zeer illustratief hiervoor zijn de inmiddels drooggevallen afwateringssloten die al rond 1600 gegraven zijn. Het oorspronkelijk tamelijk vochtige, zuidelijke deel van het Maartensdijkse Bos is dan ook stukken droger geworden. Op sommige plekken weten zich nog vochtminnende soorten zoals wijfjesvaren en koningsvaren te handhaven. Toch lijkt het Maartensdijkse Bos zich steeds meer te ontwikkelen tot een droog eikenbos. Momenteel worden maatregelen onderzocht die de verdroging tegen kunnen gaan.

Recreatieve voorzieningen 

- Boschoord en De Fazantenhof, Hollandse Rading.  
- Grenspalen langs de Hollandse sloot, drooggevallen afwateringssloten uit ca. 1600.  
- Honden aangelijnd.  
- Diverse wandelpaden, geen uitgezette wandelroutes.