Geschiedenis

De hoogteverschillen in het terrein zijn aan het einde van de laatste IJstijd ontstaan onder invloed van grote zandstormen. In het toenmalige koude en droge klimaat was dat een alledaags verschijnsel. De prehistorische bewoners die zich hier zo'n 13.000 jaar na de laatste zandstormen vestigden, begroeven hun doden in grafheuvels. Eén van deze grafheuvels, die bekend staat onder de naam Eupenbarchien of Kloppersbarchien, bevindt zich aan de westzijde van het Binnenveld. In 1950 is de heuvel grondig gerestaureerd.

In het Uffelter Binnenveld zijn op veel plaatsen sporen van de Tweede Wereldoorlog te zien, zoals bunkerresten en loopgraven. De bunkers speelden een rol bij de verdediging van het door de Duitsers aangelegde, maar nooit gebruikte vliegveld op de Havelterberg.
In Drenthe wordt de term 'binnenveld' vaker gebruikt als aanduiding voor kleine heideterreinen, omsloten door cultuurland.

Plantenwereld

De vegetatie van het heideterrein is mede als gevolg van de hoogteverschillen bijzonder gevarieerd van samenstelling.
In de natste delen groeit Veenpluis en Zonnedauw. Eén van de vennen dreigt dicht te groeien met Waterdrieblad, wat vooral tijdens de bloeiperiode (mei-juni) een spectaculair beeld oplevert. Het bos dat de heide aan alle kanten omzoomt, is bijzonder gevarieerd van samenstelling. Plaatselijk is de kruidlaag goed tot ontwikkeling gekomen. De tere witte bloemetjes van de Bosmuur zijn hierin een weinig opvallende maar toch sierlijke verschijning. In het voorjaar trekken de paarsblauwe bloemen van het Kruipend zenegroen in de aangrenzende hooilanden al van verre de aandacht.

Dierenleven

Het tegen het Uffelter Binnenveld aangelegen vochtige graslandgebied Meeuwenveen vormt een bijzonder aantrekkelijk weidevogelgebied. In de waterhoudende restanten van de bunkers zien Kleine watersalamanders kans zich voort te planten. Ook padden en kikkers komen er graag een bad nemen. De vennen worden gebruikt als voortplantingsplaats door Groene kikkers, Bruine kikkers, Heikikkers en padden. Ringslangen komen hier graag een kikkertje verschalken. Ook vele soorten libellen en waterjuffers, waaronder de zeer zeldzame Tengere pantserjuffer, voelen zich thuis bij de vennen. In de diepste poelen in het aangrenzende cultuurland komen Kamsalamanders voor.

Beheer

Bij het beheer van de heide wordt niet gestreefd naar het verkrijgen van een egaal paarse heidevlakte. Een terrein met een soortenrijke heischrale vegetatie, dus met veel levenskansen voor flora en fauna, is het doel. Voor de bossen van het Uffelter Binnenveld bestaat het beheer uit de begeleiding naar een bos met een gevarieerde structuur die zich dan verder langs natuurlijke weg ontwikkelt. Zulke bossen worden steeds aantrekkelijker voor talloze planten en dieren en daarmee ook voor de wandelaar. Bij het beheer van de heide wordt onder meer gebruik gemaakt van Schoonebeker heideschapen.

Toegankelijkheid

Het Uffelter Binnenveld is voorzien van een gemarkeerde wandelroute van ca. 3 km. Het beginpunt van deze wandeling bereikt men vanuit Havelte door vanaf de Uffelter Kerkweg rechtsaf de Markegenotenweg in te slaan. Ook vanuit Uffelte volgt men de Uffelter Kerkweg. Waar deze in een bocht naar rechts overgaat in de Nieuwe Ruiterweg houdt men links aan. Na 30 meter slaat men links de Markegenotenweg in. Aan deze weg begint de wandeling, vanaf het houten toegangshek aan de linkerzijde. Vanwege de schapen is de route niet toegankelijk voor honden.