Bijzonderheden

Hoogwatervluchtplaatsen voor vogels, het Doanjumerleech is een belangrijk weidevogelgebied met onder andere een visdiefkolonie. Belangrijke zilte graslandvegetaties.

Ligging

Gemeente Franekeradeel, ter hoogte van Sexbierum en Dongjum.

Toegankelijkheid

Niet vrij toegankelijk.

Geschiedenis

De kleiputten zijn rond het eind van de 19e eeuw ontstaan door de kleiwinning voor het ophogen van de zeedijk, onder andere bij Roptazijl, Fiskerspaad en Firdgum. Een natuurlijke ontwikkeling van jaren heeft deze putten en hun directe omgeving gevormd tot waardevolle pleisterplaatsen voor vogels én tot floristisch interessante gebieden.

Bjirmen. Bron: It Fryske Gea

Kleiputten en zilte graslanden

De Dyksputten vormen een geliefde broed- en hoogwatervluchtplaats voor vele vogelsoorten, maar altijd overheersen er de meeuwen. Kokmeeuw, Zilvermeeuw, Grote en Kleine mantelmeeuw en Stormmeeuw zijn vertegenwoordigd, maar met enige regelmaat worden er ook zeldzamere meeuwensoorten gesignaleerd. Buiten het broedseizoen biedt het open water een rustplaats aan soms wel honderden eenden, waaronder Kuifeend, Smient en Tafeleend. Ook Fuut en Dodaars verpozen hier graag. De kleiputten zijn gedeeltelijk omzoomd door hoog riet, en vormen daardoor een geliefd plekje voor de Kleine karekiet, die er ook broedt. Ook de Roerdomp wordt soms in het riet gezien. Op plaatsen waar het riet minder dicht is, bloeit het zeldzame Zilt torkruid. Bij de vochtige slikstrandjes langs de kleiputten foerageren graag strandlopers en plevieren.
In het grasland langs de kleiputten groeien op de zilte plekjes Aardbeiklaver, Stomp kweldergras en Melkkruid, maar ook zeldzame grassen als Dunstaart en Knolvossenstaart. Elders wijzen Fraai duizendguldenkruid en Zeegroene zegge op een kalkrijke bodem. Bijzonder is dat door zoute kwel op laaggelegen grasland, in het Doanjumerleech massaal de Behaarde boterbloem voorkomt. Vooral in het vroege voorjaar geeft dit een prachtig beeld. In het Doanjumerleech is bovendien een kleine kolonie van de Visdief gevestigd. Verder komen hier concentraties van weidevogels voor, waaronder Grutto en Tureluur.

Jonge Visdief. Bron: It Fryske Gea

Beheer

Het beheer van de Dyksputten is zowel gericht op het behoud van de hoogwatervluchtplaatsen, als op het behoud - en waar mogelijk versterking - van de aanwezige zilte flora. Bemesten en maaien zijn hier niet toegestaan. De gronden worden extensief beweid door schapen en rundvee, terwijl het waterbeheer zodanig is aangepast, dat het open water van de kleiputten is geïsoleerd van het landbouwwater. In het Doanjumerleech en het Bûtlân bij Boer wordt een beheer nagestreefd dat de kwaliteiten van deze terreinen als weidevogelgebied versterkt.