Geschiedenis

Op tal van plaatsen worden prehistorische grafheuvels of tumuli en de resten van raatakkers of celtic fields aangetroffen. Het heideterrein maakte vroeger deel uit van het landgoed Kamps. Het landgoed werd in 1905 in tweeën gedeeld door de aanleg van de spoorbaan Assen-Stadskanaal. Over dit verdwenen spoor reden tot 1978 nog treinen. De aan de zuidkant van de spoordijk gelegen boerderij bestond in ieder geval al in 1642. Waarschijnlijk is deze boerderij, tezamen met twee andere inmiddels weer verdwenen boerderijen, al in de late Middeleeuwen gesticht. Vanuit deze boerderij werden akkers aangelegd, voorzien van hoge veekerende wallen. De akkers van destijds zijn de boscomplexen van nu. De noordgevel van de boerderij Kamps is opgetrokken uit ter plaatse gevonden kloostermoppen, in een vakwerk van eeuwenoude eiken balken. De moppen zijn waarschijnlijk afkomstig van een voorloper van het klooster Mariaaskamp (Maria in Campis in het latijn) te Assen, waarmee ook de herkomst van de naam Kamps verklaard is.    

Toen vanaf ongeveer 1860 de omringende heidegronden werden omgezet in landbouwgrond, werd Kampsheide gespaard omdat het particulier eigendom was. In 1947 kwam het gebied in bezit en beheer bij 'Het Drentse Landschap'.

Plantenwereld

Op enkele plaatsen op het heideterrrein zijn de Kleine zonnedauw en de Moeraswolfsklauw aan te treffen. Jeneverbessen dragen bij aan het typisch Drentse karakter van het gebied.
De vele houtwallen en boscomplexen zijn van belang voor bosplanten als de Koningsvaren, Eikvaren, Gewone salomonszegel en Dalkruid.

Dierenleven

Het ven is van belang als pleisterplaats voor doortrekkende en overwinterende watervogels. Tot in de jaren '60 broedden hier nog Zwarte sterns. In de houtwallen is onder meer de Gekraagde roodstaart een opvallende broedvogel. In het gebied komen veel Egels en Eekhoorns voor.

Beheer

Bij het beheer speelt het behoud van de archeologische rijkdom van het gebied een belangrijke rol. Hierdoor zijn ingrijpende beheersmaatregelen zoals grootschalig plaggen niet mogelijk. Om vergrassing en verbossing van de heide tegen te gaan, wordt het terrein het hele jaar begraasd door een kleine kudde Drentse heideschapen. De boscomplexen worden zoveel mogelijk met rust gelaten, waardoor er een natuurlijk aandoend bos ontstaat.

Toegankelijkheid

Kampsheide ligt ten westen van Balloo, ten noorden van de weg Assen-Rolde. Het gebied is vrij toegankelijk op wegen en paden. Binnen het schapenraster is het meenemen van honden niet toegestaan. Door het gebied is een wandelroute uitgezet. Bij de diverse archeologische bezienswaardigheden staan informatiebordjes. Van de wandelroute is een uitgebreide beschrijving met achtergrondinformatie verkrijgbaar bij de Drentse VVV's, 'Het Drentse Landschap', of het nabij het terrein gelegen café 't Schepershoes in Balloo. In strenge winters kan er op het ven geschaatst worden.